This is an automatically generated PDF version of the online resource turkey.mom-rsf.org/en/ retrieved on 2019/12/15 at 11:59
Reporters Without Borders (RSF) & Bianet - all rights reserved, published under Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Bianet LOGO
Sinir tanimayan gazeteciler

Siyasi İlişkiler

 

TRT ve AA

Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu (TRT), 2954 sayılı Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Yasası'ndaki tanımıyla "tarafsız bir kamu tüzel kişiliğine" sahiptir. TRT'nin kamu yayıncılığı yapmadığı tartışması, tüm iktidarlar döneminde az ya da çok konu oldu. 2017 yılında, Şenol Göka'nın istifasının ardından TRT Genel Müdürlüğü'ne İbrahim Eren getirildi. İbrahim Eren, TÜRKSAT'da yönetim kurulu üyesi. 

Temmuz 2018'de yayınlanan 2018/2 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile TRT, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığıyla ilgilendirildi.

AA Genel Müdürü Şenol Kazancı, AA'da göreve başladığı Aralık 2014'ten önceki üç yıl Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın danışmanlığını yapıyordu.

Anadolu Ajansı (AA) ise, çoğunluk hissesi Hazine Müsteşarlığı'nda olan, resmi haber ajansıdır. Finansal durumu sıklıkla gündeme gelen AA'ya, Temmuz 2014'de medya kuruluşlarının ajansa üyelik bedeli olarak 1.2 milyon Türk Lirası (yaklaşık 423.000 ABD Doları) borcunun olduğu haberleştirilmişti.

Radyo ve Televizyon Üst Kurulu

Radyo ve televizyon yayınlarını düzenlemekten sorumlu olan Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK), meclis tarafından seçilen dokuz üyeden oluşur; üyeler siyasi partilerce aday gösterilir. RTÜK, Anayasa'da özerk bir kamu kuruluşu tanımına sahip olmasına rağmen, bağımsız olmayışı ve siyasi oluşumu sebebiyle eleştiriliyor.

AKP temsilcisi İlhan Yerlikaya'nın Ocak 2019'da istifasından sonra, yerine Ebubekir Şahin geldi. Bugünkü RTÜK Üst Kurulu'nun dokuz üyesinin beşi AKP; ikisi CHP; ikisi MHP listelerinden seçildi. HDP’nin hiç üyesi yok.

Temmuz 2018'de yayınlanan 2018/2 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile RTÜK, Kültür ve Turizm Bakanlığıyla ilgilendirildi.

Ekonomik çıkarlar ön planda

En büyük 40 medya kuruluşuna sahip olan şirket ortaklarının çoğu iş insanları. Bu medya şirketlerin 6’sı (Doğuş, Demirören, Albayrak, Ciner, Kalyon, İhlas) inşaat, enerji, maden ve turizm sektörlerinde iş yapıyor.

Örneğin, son birkaç yıldır; Albayrak, Kalyon, İhlas ve Doğuş Grupları, üçüncü havalimanından metro inşaatına ve kentsel dönüşüm projelerine kadar, çok çeşitli ve çok önemli kamu ihalelerini aldı. Bu yatırımlar "Ticari Çıkarlar" sayfasında ayrıntısıyla inceleniyor. Medya dışı sektörlerde faaliyet gösterince kâr, siyaset ve editöryel tercihler iç içe geçiyor.

Doğan Grubu tüm medya varlıklarını Mart 2018’de Demirören Grubuna satarak medya sektöründen çekildi. 7 grup (Doğuş, Demirören, Ciner, Kalyon, Albayrak İhlas ve Türk Medya Grup) MOM tarafından yapılan izleyici paydalarına göre 40 medya arasından 28’inin yayınını yapıyor. Bu 40 medya kuruluşu arasında, dokuz gazete (Sabah, Türkiye, Takvim, Habertürk, Milliyet, Yeni Şafak, Güneş, Akşam, Posta) , yedi TV kanalı ( ATV, A Haber, SHOW TV, Star TV, NTV, Kanal D, CNN TÜRK), altı radyo istasyonu (A Haber Radyo, Kral FM, NTV Radyo, TGRT FM, Radyo D, CNN Türk) var. Demirören Grubunun dijital haber portallarının takipçi oranı paylaşılmadığı için, ilk on listesinde yer alan web sayfaları arasına sahip şirketler arasında Kalyon (sabah.com.tr, takvim.com.tr,ahaber.com.tr), Ciner (haberturk.com.tr, bloomberght.com) ve Doğuş (ntv.com.tr) yer alıyor.

Bütün holding sahiplerinin biyografilerinin detayları Şahıslar sayfasında görülebilir. Demirören ve Albayrak ailelerinin, Ömer Faruk Kalyoncu, Zeki Yeşildağ, Zekeriya Karaman ekonomik faaliyetleriyle siyasi ilişkileri bu kapsamda özel bir durum arz ediyor.

* Demirören Ailesi’nin (Erdoğan Demirören’in çocukları). Demirören’in ailesinin madencilik, enerji ve inşaat sektörlerinden gelen servetinin 1-1,5 milyar dolar civarında tahmin ediliyor. Holding’in tüm hisseleri, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’la yakın ilişkileri olan Demirören ailesine ait. Demirören medya Milliyet gazetesine ve 31 Ekim 2018’de kapatılan ancak dijital olarak yayın hayatına devam eden Vatan gazetesine sahipti. Demirören Grup, Mart 2018’de, Doğan Grubu’nun tüm medya varlıklarını 916 milyon dolara satın aldı. Grup şu an Hürriyet, Posta ve Fanatik gazetelerin de dahil olduğu beş gazeteye; iki televizyon kanalına (Kanal D ve CNN Türk); ve bir dağıtım şirketi (YAYSAT) bir haber ajansına (DHA) sahip.

Erdoğan Demirören, 8 Haziran 2018'de vefat edene kadar “Demirören Holding A.Ş.” holdingin en büyük hissedarıydı.

* Albayrak ailesinin altı oğlu (Ahmet, Nuri, Bayram, Kazım, Muzaffer ve Mustafa Albayrak kardeşler) Yeni Şafak gazetesinin ve yedi dergi ve iki televizyonun sahibi olan Albayrak Yayın Holding'in hissedarlarıdır. Grup, özellikle 1990'lardan beri belediyelerden pek çok kamu ihalesi aldı ve bu ihalelerin usulsüzlük iddialarına konu oldu. Grubun sahip olduğu araç şirketi Tümosan, 2015'de, Milli Savunma Bakanlığı'nın 190 milyon Euro'luk tank yapımı ihalesini aldı. Albayrak Grubu’nun iktidar partisiyle yakın ilişkiler içinde olduğu biliniyor ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan Nuri Albayrak'ın kızının 2002'de nikah şahidiydi, 2012'de de oğlunun nişan törenine katıldı.

* Ömer Faruk Kalyoncu: Kalyon Grubu gazete, radyo, televizyon, internet haber portalı, haber ajansı, dergicilik, inşaat ve enerji sektörlerinde faaliyet gösteriyor. Gruptan Turkuvaz Medya Grup sahibi Zirve Holding'in CEO'su Ömer Faruk Kalyoncu, Kalyon Grup'un kurucusu Hasan Kalyoncu'nun oğludur. Ömer Faruk Kalyoncu, Turkuaz Grubu'nun sahip olduğu ATV-Sabah yayınlarını almak için Eylül 2013'te Zirve Holding'i kurdu. Zirve Holding beş gazete, dört TV, 15 dergi, üç internet yayını, altı radyonun sahibi. Kalyon Grubu İstanbul üçüncü havalimanı, Mecidiyeköy -Mahmutbey metro inşaatı, Taksim'in yayalaştırılması, Bakırköy Adliyesi, metrobüs hattı, İstanbul üçüncü havalimanı, Türkiye-Kıbrıs içme suyu hattı, Başakşehir stadyumu ve Çanakkale-Ayancık yolu inşaatı gibi önemli kamu ihalelerini aldı.

2004'de dönemin başbakanı olan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Ömer Faruk Kalyoncu'nun nikah şahidiydi.

Enerji Bakanı ve Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın damadı Berat Albayrak'ın abisi Serhat Albayrak Turkuvaz Medya Grubu Yönetim Kurulu başkan vekili.

* Zeki Yeşildağ: 2017’de Ethem Sancak'ın sahibi olduğu “Es Yayıncılık” ve tüm medya varlıklarını satın aldı (3 televizyon kanalı, 3 gazete ve bağlı internet siteleri, 2 radyo). Firmanın sermayesi şimdi 19 milyon 40 bin liradır. 30 Ekim 2017 günlü Ticaret Sicil Gazetesi'ne göre şirketin tek sahibi. İstanbul Ticaret Odası'na göre, medya sektöründeki yatırımlarına ek olarak, Burak Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin ortağı ve Kased Enerji Anonim Şirketi'nde yönetim kurulu üyesi.

Kardeşi Hasan Yeşildağ, Erdoğan’a yakınlığıyla tanınıyor. AKP'nin 22. dönem milletvekili. Hüseyin Besli'nin "Recep Tayyip Erdoğan, Bir Liderin Doğuşu" kitabına göre, Recep Tayyip Erdoğan'ın cezaevindeyken can güvenliği için kasıtlı bir suç işledi, dört ay hapis cezasına çarptırıldı.

*Zekeriya Karaman, Hayat Görsel Yayıncılık'ın hissedarı ve Beyaz Holding'in CEO'sudur. Yeni Dünya İletişim'in (Kanal 7 TV) ortak kurucusu ve yönetim kurulu üyesi. Yeni Dünya Medya Grubu bünyesinde Kanal 7, Ülke TV, Kanal 7 Avrupa, haber7.com ve Radyo 7 faaliyet gösteriyor. Kanal 7 TV, 1994'te İstanbul Büyükşehir Belediyesi TV kanalı frekansıyla yayına başlamıştı. Almanya'da açılan Deniz Feneri Derneği soruşturması bağlantılı Türkiye'de açılan davada sanıktı. Zekeriya Karaman Temmuz 2011'de "güveni kötüye kullanma ve "özel belgede sahtecilik" suçlamasıyla hapse girdi. 15 Mayıs 2015'te beraat etti, zamanaşımından dava da düştü. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Habib Karaman'ın 2016'da nikah şahidiydi. Karaman'ın eşinin kız kardeşi Erdoğan'ın oğlu Burak Erdoğan'la evli. Hayat Görsel'in diğer hissedarlarından biri de Mustafa Çelik'in kızı (Sena Nur Çelik) 2015'de AKP'den milletvekili seçildi.

Sources

Anadolu Ajansı'nın yeni Genel Müdürü Şenol Kazancı oluyor. (2014, December 15). Sabah. Retrieved September 1, 2016
Tunç, A. (2015). Media Ownership and Finances in Turkey: Increasing Concentration and Clientelism
Zeki Yeşildağ Kimdir?

Sources

[Translate to Turkey:]

Anadolu Ajansı'nın yeni Genel Müdürü Şenol Kazancı oluyor. (2014, December 15). Sabah. Retrieved September 1, 2016
Tunç, A. (2015). Media Ownership and Finances in Turkey: Increasing Concentration and Clientelism
Zeki Yeşildağ Kimdir?
TRT Cumhurbaşkanlığı İlgili Kurumu Oldu
RTÜK’ün Yeni Başkanı Ebubekir Şahin Oldu
RTÜK'te HDP'li üye kalmayacak - Evrensel.net

  • Project by
    Bianet
  •  
    Sinir tanimayan gazeteciler
  • Funded by
    BMZ