This is an automatically generated PDF version of the online resource turkey.mom-rsf.org/en/ retrieved on 2019/07/18 at 01:46
Reporters Without Borders (RSF) & Bianet - all rights reserved, published under Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Bianet LOGO
Sinir tanimayan gazeteciler

Medya Sahipleri

MOM çalışmasında yer alan medya kuruluşları şirket bünyelerinde faaliyet gösteriyor. Radyo ve televizyon için kanal ve frekans tahsisi için Radyo Televizyon Üst Kurulu'na başvurmak gerekiyor. Süreli ve süresiz yayın çıkarmanın izne ve teminata bağlanamayacağını Anayasa'nın 28. Maddesi garanti altına alıyor. Gazete çıkarmak için yasaların düzenlediği belgelerin hazırlanıp gazete adresindeki Cumhuriyet Başsavcılığı'na bildirimde bulunmak yeterli. Online haber portalı için de bildirim/izin gerekmiyor.

Yatay yoğunlaşma var mı?

Aynı sermaye sahipleri birbirinden bağımsız birden fazla yayın organına sahip oluyor mu, yani medyada yatay yoğunlaşma var mı?

Türkiye'de yazılı basın (%60) ve internet (online) (%83)  yayıncılık sektörlerinde yüksek oranda yatay yoğunlaşma gözleniyor. Radyo ve TV sektöründe ise bu oran sırasıyla %40 ve %44 ile orta derecede risk teşkil ediyor.

Başlıca günlük gazetelerin internet yayıncılığındaki okur payları da yüksek.

Çapraz-medyada izleyici yoğunlaşması ise %71 oranıyla yüksek düzeyde, yani medya sektöründeki en büyük 4 şirketin dört medya türündeki takipçi kitlesi %50'nin üzerinde.

Çok sayıda hükümete yakın medya sahibi

İlk onda yer alan medyalarının sermaye sahipleri hükümetle yakın ilişkiler içinde. Buna göre, Türkiye’de televizyon seyircisinin % 45’i hükümete yakın sermaye sahiplerinin televizyonlarını izliyor. Bu oran online haber sitelerinin takipçileri arasında % 73 (Demirören Grubu hariç), yazılı basın okurları arasında % 52  ve radyo dinleyicileri arasında da % 42.

TRT

Devletin kurduğu Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (TRT) kamu yayıncılığı yapmakla yükümlüdür; Kamu tüzel kişiliğine sahiptir. TRT radyo istasyonları ve televizyon kanallarının kamu yayıncılığı yapması gerektiği halde farklı düzeylerde iktidarın sesi olması her zaman eleştiri konusu oldu.

Radyo Televizyon Üst Kurulu'nun HDP'li üyesi Ersin Öngel 1 Kasım 2015 tekrar genel seçimleri öncesi 25 gündeki canlı yayın paylaşımı açıklamıştı: TRT iktidar partisi AKP'ye 30, ek olarak Cumhurbaşkanı Erdoğan'a da 29, CHP'ye beş, MHP'ye bir saat ve HDP'ye de 18 dakika süre ayırmıştı. Bugünkü (Nisan 2019) RTÜK Üst Kurulu'nun dokuz üyesinin beşi AKP; ikisi CHP; ikisi MHP listelerinden seçildi. HDP’nin hiç üyesi yok.

Temmuz 2018'de yayınlanan 2018/2 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile TRT, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığıyla, RTÜK de Kültür ve Turizm Bakanlığıyla ilgilendirildi.

12 Eylül 2015'teki AKP Genel Kongresi'nin TRT televizyonunda kesintisiz 9 saat canlı yayınlanması Yüksek Seçim Kurulu'nun belirlediği yayın ilkelerini ihlal edildiği Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne de taşındı.

Haziran 2016'da TRT'ye gelir olarak aktarılan vergiler artırıldı. Böylece, cep telefonu satışlarından alınacak ek vergilerle TRT'ye her yıl 1.1 milyar TL ek kaynak sağlanacak.

Anadolu Ajansı

Anadolu Ajansı (AA) devletin hisseleri Hazine Müsteşarlığı'nın sahipliğinde kurduğu bir anonim şirkettir, yurtiçi ve dışındaki yaygın örgütlenmesiyle Türkiye'nin en büyük haber ajansıdır. Anadolu Ajansı yayıncılığı da TRT gibi her zaman iktidar yanlısı olmakla eleştirildi, eleştiriliyor. Ajans genel müdürlüğüne yapılan atamalar da genelde tartışma konusu oldu.

Türkiye Gazeteciler Sendikası (TGS) 2010-2012 döneminde AA'da toplu sözleşme imzaladı. 2011'de TGS üyesi 70 ajans çalışanı gazeteci zorla emekli edildi, 52 çalışanın statüsü de düşürüldü. Ajans, "işverene hizmet" etmekle eleştirilen yeni bir sendika kurdu. Bu dönemde genel müdür Kemal Öztürk idi. 2014'te genel müdürlüğe atanan Şenol Kazancı döneminde de çok sayıda çalışanın görevine son verildi.

Başka resmi haber ajansı bulunmadığı için Anadolu Ajansı bir tekel konumunda.

Sahipler
  • Project by
    Bianet
  •  
    Sinir tanimayan gazeteciler
  • Funded by
    BMZ